oproep aan De Marne tot stappen tegen Rijk en NAM

15 -8-2015 , Zuurdijk

Gericht aan Burgemeester en Wethouders
en leden van de Gemeenteraad van de gemeente De Marne

Geacht B&W , geachte raad

Gezien de urgentie van de zaak en de korte tijd die na het bijeenkomen van het afgelopen presidium nog rest tot de door Groen Links in te dienen motie Vreemd aan de orde van de dag m.b.t. het fracken door de NAM bij Roodehaan (boorlocatie Saaksum-Oost) vraag ik u met klem hoogte te nemen van het onderstaande zo mogelijk ruim voor de aanstaande raadsvergadering dd. 22 sept. 2015 .

In Juni heeft de Nam aangekondigd middels berichtgeving aan de dorpjes Warfhuizen en Saaksum te zullen gaan fracken zowel in de Gasvelden Feerwerd als in Saaksum-Oost, een gasveld wat onder Zuurdijk loopt, mijn woonplaats, vanaf boorlocatie Saaksum-Oost (gelegen bij Roodehaan) .

Ik verzoek B&W en de Raad nadrukkelijk hiertegen bezwaar aan te tekenen bij NAM en ministerie van economische zaken .

Het verbaast mij en stelt me ook teleur dat gemeente de Marne dit nog niet gedaan heeft daar gemeentes Winsum, Zuidhorn en ook de provincie Groningen al in juni 2015, direct na berichtgeving door de NAM, op eigen initiatief hiertegen uitdrukkelijk bezwaar hebben gemaakt , en dit met reden..
U kunt hiervan kennis nemen middels deze bijgevoegde brieven naar NAM en Rijk.

Mijns inziens zou de gehele politiek vanuit alle bestuurlijke lagen, landelijk, provinciaal en gemeentelijk zich zo hard mogelijk moeten maken voor een transitie naar meer duurzame energiebronnen..
Zeker nu de aardgaswinning in Groningen zulke enorme schade tot gevolg heeft is het een grote beleidsfout om enerzijds op de ene plek de gaswinning terug te schroeven om hem vervolgens op andere plekken op te schroeven waarmee dezelfde problemen en gevaren verschoven, ja ook nog ‘ns op deze andere plekken gecreëerd worden ! Kortzichtig en volstrekt onverantwoord !
Prioriteit zou de veiligheid van alle Nederlandse en daarmee ook Groningse inwoners behoren te zijn waarmee de gasproductie terug zou moeten naar de veilige ondergrens zoals deze recentelijk door SodM gesteld is !
Dat als gevolg daarvan de gehele Nederlandse bevolking geconfronteerd zou kunnen worden met een flink hoger gastarief of compenserende heffingsmaatregelen is echter geen prioriteit tegenover veiligheid afgezet, en zal de burger eerder bewust maken van de bestaande noodsituatie en de daarbij behorende rekening zoals ie door de gehele Nederlandse bevolking opgepakt zou dienen te worden i.p.v. de rekening opnieuw bij de Groningse bevolking te leggen door hier de gasproductie plaatselijk op andere plekken in Groningen te verhogen en d.m.v. riskante en discutabele methodes zoals fracken gas te gaan winnen..
Slechts 1% van de 250 mrd. Euro aan gasopbrengsten is in al die decennia ten goede aan de Groninger gekomen , de schade is er wel voor de Groninger. Die schade wordt nog steeds slechts zeer ten dele vergoed of hersteld, en nu verwacht men de oplossing voor de financiële gevolgen van de om veiligheidsredenen noodzakelijkerwijze teruggeschroefde gaswinning opnieuw van diezelfde Groninger !
Deze mag weer opnieuw de rekening oppakken en een verhoging van de veiligheidsrisico’s accepteren om de staat uit de financiële misère te halen die is ontstaan als gevolg van het jarenlange eigen kortzichtige wanbeleid m.b.t. de gaswinning en verwoesting van het Gronings leefgebied.
Een absolute schande die geen Groninger zou moeten accepteren !
Ook een gemeente die voor de belangen van zijn inwonende burger opkomt zou dat nooit moeten mogen accepteren.

Naast het opschroeven van de productie op huidige winlocaties heeft men zo in alle wijsheid besloten op discutabele wijze nu ook de laatste restjes gas te willen winnen met disproportioneel grote risico’s in kleine inmiddels lege gasvelden door daar nu te willen gaan fracken .

Het hele proces van fracken is mijns inziens in het geheel niet zo onschuldig en risicoloos als de NAM doet voorkomen of beweert..
Aangezien wij hier nabij het Reitdiep op knip- of zwel-klei wonen, kunnen de kleinste trillingen in de ondergrond door opslingering enorm versterkt worden waarmee het risico op scheurvorming aan onze huizen sterk toeneemt..
Onafhankelijk en toonaangevend geoloog Peter van der Gaag heeft dit duidelijk vermeld. Door de verschillen in structuur en opbouw van de diverse bodemlagen is de uitkomst van welke kleine oorzakelijke trilling dan ook, op knip-klei niet goed te voorspellen ! Niet qua plaats waar een effect het sterkst merkbaar zal zijn en niet qua intensiteit.
Ook nadien, als er eenmaal schade is opgetreden, is een verband met een oorzakelijke trilling in de ondergrond, laat staan met de initiële oorzaak van deze trilling of beving niet meer te achterhalen. Bewijslast bij eventuele schade als gevolg hiervan dus net zo min.
Zo dus ook zijn de gevolgen van fracken (enkel tenzij op het moment van het fracken zelf, wat een aantoonbaar verband dan aannemelijker zal maken) niet aan te tonen.
De NAM spreekt over meer dan honderd geslaagde fracking-jobs zonder negatieve gevolgen voor de bewoners en bebouwing in de omgeving en stelt dat het proces veilig is , maar de NAM kan dat helemaal niet zondermeer weten, stellen of bewijzen, noch garanderen, dat laatste doet de NAM dan ook niet..
Op vele van die locaties in Nederland is er van verdere gaswinning zoals die op grote schaal aanwezig is in het Groninger gasveld geen sprake, een enkele frack zou daar dus niet dezelfde consequenties kunnen hebben als dat wel het gevolg zou kunnen hebben in meer nabij gelegen locaties door de al door de NAM veroorzaakte aanwezige spanningsverschillen en dynamische processen van drukverplaatsing en opbouw in de ondergrond waar reeds gas gewonnen is.
Daarbij meten de NAM, TNO en KNMI naar het zich laat aanzien als je de voorhanden zijnde informatie erop naleest niet overal erg effectief of intensief hoewel dit toch wel een verplichting is die de NAM dacht ik heeft. Hele gebieden lijken echter qua monitoring eigenlijk niet of nauwelijks in beeld.
Met name in Noord-West Groningen lijkt nauwelijks gemeten te worden..
Eén boorgatstation in Westernieland en één gebouwsensor in Leens in de hele Marne ?
Ook de methode van meten laat te wensen over in de zin dat zij onvolledig is..
Men meet enkel m.b.v. versnellingsmeters en boorgatseismometers en niet met de, naar me duidelijk is geworden, zo noodzakelijk daaraan gekoppelde en zeer precieze tilt-meting zoals dat overal elders ter wereld gebruikelijk is en gebezigd wordt bij mijn-gerelateerde activiteiten. Zo niet in Nederland.
Dat ontbreken mag als zeer opvallend, verbazingwekkend en ook zorgwekkend worden genoemd.
In 2013 bestond er door Nam en ministerie aanvankelijk het plan tilt-meting toe te gaan passen vanwege de precisie maar dat heeft men om ook voor deskundigen onduidelijke redenen, nooit in praktijk gebracht. Men mag zich de vraag stellen of de NAM soms gebaat is bij een niet al te uitputtende registratie .
De methode van tilt meting is i.t.t. de andersoortige versnellings-meting volgens deskundigen zeer nauwkeurig in de registratie in de tijd door de hoge frequentie . Versnellingsmeting meet met een relatief gering bereik trillingen, amplitudes, en niet of een object of een deel daarvan qua plaats of hellingshoek veranderd is zoals dat bij scheurvorming of verzakkingen door tilt-meting in micrometers nauwkeurig vast te stellen is in de tijd en dat tevens over een zeer groot bereik.
Slechts door het exacte moment in de tijd, de amplitude van de trilling en de verandering van plaats van het te meten object in directe onderlinge samenhang weer te geven in de meetresultaten is er een waterdicht oorzakelijk verband aan te tonen en tevens een waterdichte bewijsvoering te leveren in geval van schade en claims voor herstel en schadeloosstelling volgens de deskundigen.
Het voordeel voor de NAM van het achterwege laten van dit soort uitputtende meet-methoden laat zich zo gezien daarmee raden. Hoe minder men meet hoe minder oorzakelijke schade-verbanden er ten slotte bewezen en geclaimd kunnen worden.
Dit achterwege blijven van uitputtende metingen in gebieden met kleine gasvelden als het Marne gebied leidt dus tot een niet kunnen bewijzen van enige relatie tussen zettingsschade als gevolg van gaswinning en fracking-activiteiten..
De NAM beweert hiermee ten onrechte dat er geen gevolgschade door fracken zou zijn..
Een relatie tussen trillingen, bevingen, zettingsschade als gevolg van gaswinnings-gerelateerde activiteiten als fracken is zonder uitgebreide meting echter alleen maar niet aantóónbaar . Ten slotte is een causaal verband zelfs mét extensieve meting enige tijd na de eigenlijke fracking-job ook al niet meer aantoonbaar .
Klachten van individuele bewoners en scheurvorming aan hun huizen zullen dus meestal ook niet in verband zijn gebracht met eerdere fracking-jobs als men al van het fracken op de hoogte was, noch zal er op enigerlei wijze een verband aangetoond kunnen worden wanneer hier wel het vermoeden van bestaat..
Afwezigheid van gerelateerde klachtendossiers zegt dus helemaal niets over het risico op negatieve gevolgen van deze discutabele methode van gaswinning..

Op 3 km diepte ligt onder een zoutlaag het Rotliegend , een miljoenen jaren oude zandsteen laag waarin zich aardgas bevindt. Hieronder ligt een watervoerende laag , aquifer geheten. Door winning ontstaan lege ruimtes in het gesteente dat hierdoor de druk van de bovenlaag op een gegeven moment niet meer kan dragen. De opgebouwde spanning zoekt een uitweg en vaak gebeurt dat via bestaande breuken.
Tijdens het fracken worden onder zeer hoge druk water (90%) , chemicalien (2%) en keramische korrels (8%) ingespoten waardoor enorme verticale scheuren in het zandgesteente ontstaan van meerdere tientallen meters waarmee men het gesteente a.h.w. open breekt. Dit gebeurt vooral bij tight fields, moeilijk te winnen velden. Het proces wordt zodoende fracken naar tight gas genoemd. Afvalwater wordt deels teruggewonnen en in het lege veld bij Borgsweer geïnjecteerd met alle gevolgen van vervuiling van het aquifer en risico’s op bevingen als gevolg aldaar. (bron H.Groeneveld)
Wat mij eveneens opgevallen is , is dat de NAM na de fracking-job nog een eindrapportage doet waarin zij zal vermelden welke en welke hoeveelheden chemicaliën men uiteindelijk daadwérkelijk gebruikt heeft .
Kennelijk staan de opgegeven percentages dus niet vast.
Als men bijv. de gemiddelde hoeveelheid berekent over de afgelopen 7 fracking-jobs tussen 2012 en 2014 bij Blija, Kollumerpomp, Kiel-Windeweer, Lauwerzijl, Krabburen, Warfstermolen en wederom Kollumerpomp , komt men tot een gemiddelde boven de 10% met een enkele uitschieter ver boven de 20%, een onthutsende hoeveelheid..
Een derde van het afval water zou hierbij overigens achterblijven in de bodem.

Naast het gegeven dat er natuurlijk wel degelijk risico’s verbonden zijn aan de fracking-job zelf zijn de effecten van dat moment en de effecten op korte termijn niet mijn enige zorg..
Gesteld dat de NAM deze processen daadwerkelijk zodanig gecontroleerd zonder trillingen en schade voor bebouwing tijdens het fracken weet uit te voeren dan nog zijn naast de effecten voor het milieu de lange termijn effecten volkomen oncontroleerbaar en op dit moment gewoon niet te overzien..
De aangebrachte keramiekkorrels in de scheuren zijn van een ander materiaal en zullen daarmee een ander materiaal-eigen gedrag vertonen en zich anders ‘zetten’ onder druk dan een intact gebleven oorspronkelijke zandsteenlaag zoals die onder druk in vele miljoenen jaren is gevormd.
Vorming van nieuwe scheuren en breuken in samenhang met al bestaande breuklijnen zijn onder invloed van een door winning gecreëerde zeer dynamische ondergrond in combinatie met op andere locaties ontstane trillingen en bevingen, o.a. als gevolg van een almaar voortschrijdende gaswinning, daarmee voor mij niet ondenkbaar.. waarmee het ontstaan van weer nieuwe bevingen aannemelijk wordt.. zo ontstaat een vicieuze cirkel die enkel door geheel te stoppen met gaswinning pas na vele vele jaren mogelijk een hernieuwd evenwicht zal kunnen vinden zonder verder aardbevingsgevaar.

Ook moet mij van het hart dat de NAM mijns inziens volkomen onbetrouwbaar is gebleken als het aankomt op juiste voorstelling van zaken en inschatten van risico’s van gaswinning in z’n algemeenheid waardoor ik geen reden zie hun inschattingen m.b.t het fracken nu opeens als betrouwbaar, deskundig en geloofwaardig in te schatten..
Er zijn in mijn optiek twee mogelijkheden:
Of de Nam heeft te goeder trouw handelend al gedurende vele tientallen jaren niet de kennis en het vermogen in huis een juiste risico-analyse af te geven over de gevolgen van de gaswinning getuige de enorme schade die de gaswinning in de provincie tot gevolg heeft gehad of zij heeft de kennis wel in huis gehad maar haar te kwader trouw onder de pet gehouden .
In beide gevallen kunnen we mijns inziens daarmee duidelijk niet op haar oordeel en analyse van de gevolgen van gaswinning inclusief fracking en de mogelijke risico’s voor de bewoners , bebouwing en het milieu in het algemeen, vertrouwen en varen.
Ook het beleid van de NAM na het ‘sorry’ lijkt volstrekt onveranderd en daarmee het excuus volkomen ongeloofwaardig gezien het feit dat het vervuilde afvalwater wat vrijkomt bij de oliewinning in Drenthe nu onder druk in de bodem gepompt is in Twenthe waarbij de huizen en de bewoners in de directe omgeving last van trillingen, laag frequent geluid en scheurvorming aan de woningen hebben gekregen..
De reactie van de NAM is hier als vanouds : alles heeft niets met de “zoutwater”-injecties te maken.. Deze opstelling lijkt een exacte kopie van de opstelling tegenover alle
wetenschappers en bewoners die zich eerder kritisch over de gaswinning en de volgens hen berokkende schade in Groningen hebben uitgelaten. Een algehele ontkenning van welke relatie dan ook..

Voorts wil ik u er op wijzen als gemeente dat de risico’s voor bebouwing op wierden extra kwetsbaar zijn .
Zwel- of knip-klei, zanderige zavelgrond, wierden, deze plekken herbergen ook in combinatie een groot risico voor scheurvorming door slechts zeer geringe trillingen in de ondergrond door opslingering en verweking..
Mag ik u er daarbij op wijzen dat er in de hele gemeente De Marne vele kwetsbare gebouwen staan als kerken en monumenten en veelal woningen en gebouwen gebouwd in een bouwstijl die in het geheel niet berekend zijn op zulke ondergrondse trillingen , laat staan bevingen..
De Nam en CVW hanteren naar het zich laat aanzien in praktijk kennelijk graag een type huizen van een bouw en aardbevingsbestendigheid van rond of na 1930 – 1950 als norm voor eventuele erkenning en schadeloosstelling.. maar zoveel huizen hier in de provincie hebben nog een karakteristieke bouw van ver voor 1900..
Die gedijen prima in trillings-vrije omstandigheden maar zijn niet gebouwd op ondergrondse trillingen en aardbevingen ! Hebben deze woningen dan geen recht van bestaan omdat een NAM of CVW een norm instelt waarbij men er van uit gaat dat huizen aan een bepaalde bouwstijl zouden moeten voldoen waardoor zij tegen hun gaswinnings-bevingen en -trillingen zouden moeten kunnen ? De omgekeerde wereld.. !
Afhandeling van de schade blijkt inmiddels dan ook veel te vaak een groot probleem..

Ik wil u eveneens wijzen op het feit dat NAM nu nog enkel melding maakt van de huidige fracking-job bij Roodehaan, maar in de toekomst kennelijk van plan is mogelijk alle kleine velden die inmiddels al leeg-gewonnen zijn middels deze onverantwoorde, risicovolle en milieubelastende techniek te gaan fracken. De Marne heeft er meerdere.
Bent u zich bewust van de vele oude gebouwen en woningen die alleen al in Leens op wierden staan en daarmee de relatief grote kwetsbaarheid die technieken als fracken voor zulke bebouwing juist op zulke plaatsen met zich mee zou kunnen brengen om over de onomkeerbaarheid van de schade aan kwetsbare karakteristieke en monumentale bebouwing maar te zwijgen?
Bent u zich bewust van het risico dat de gemeente op zich neemt mogelijk aansprakelijk gesteld te zullen worden door zich niet tegen deze vorm van winning uit te spreken wanneer na schade blijkt dat de gemeente er niets aan gedaan heeft om de belangen van haar burgers te beschermen en dus m.b.t. haar zorgplicht in gebreke is gebleken..?

Ook wil ik u wijzen op het risico op schade voor het milieu..
De ondergrond en de radioactieve en chemische stoffen in die ondergrond alsook de chemicaliën die de NAM zelf gaat inbrengen onder hoge druk zijn nu “veilig door een dikke zoutlaag gescheiden” van het grondwater volgens de NAM..
Deze zoutlaag echter heeft men nu juist van kwetsbare doorgangen voorzien, met een nu goed afsluitend buizensysteem, dat mettertijd echter door erosie of bijv. door trillingen en bevingen, die inmiddels nu eenmaal regelmatig in de Groningse ondergrond optreden, verwrongen en mogelijk dus juist een open doorgang kunnen gaan vormen naar het grondwater .. Er blijken inmiddels al vele lekkende verlaten boorputten te zijn ontdekt door een onderdeel van TNO. In 2013 zijn 40 voorvallen bij SodM gemeld van bodemverontreiniging bij mijnbouwlocaties. (Groeneveld)

Op mijn vragen aan de NAM wat er gebeurt als de NAM sluit / failliet gaat en de nu gecreëerde doorgangen door de zoutlagen naar de ondergrond achterlaat zonder duur onderhoud en toezicht, metingen, controles bleef men mij stilzwijgend het antwoord schuldig..

Hebben generaties na ons ook nog recht op dit Groningse land, om hier te mogen leven en wonen zonder vervuild grondwater en instabiele door aardbevingen geplaagde bodem, of verklaren we ons nu maar onnadenkend , willoos en gedachteloos , akkoord met het risico dat Groningen straks voor toekomstige generaties onbewoonbaar wordt ?
Willen we echt dat risico lopen? Willen we dat echt op ons geweten gaan nemen nu we nu nog de kans hebben om een duidelijk NEE uit te spreken en trachten bij te sturen waar we nog kunnen en niet de regie over onze toekomst uit handen te geven aan een alleen op productie en winst gerichte onderneming als de NAM en een Rijksoverheid die dit alles uit financieel winstoogmerk steunt.

Ervaren wij verantwoordelijkheid voor de rechten van onze kinderen ?
Of vervuilen we en buiten we alles uit ? Verbruiken we alles voor onszelf wat zij voor een levensvatbare toekomst nodig hebben? We laten onze nakomelingen al zo weinig na en belasten hen met zoveel lasten, schulden, verplichtingen en zorgen..
Met welk recht eigenen wij ons dan het alleenrecht toe op een menswaardig bestaan ?
Laten wij onze nakomelingen slechts overleven ?
Ook met een kleine stap kan een gemeente als De Marne een verschil maken en een streep trekken waar onze kinderen uiteindelijk mede van zullen profiteren.

Ik wil u er uiteindelijk nog op wijzen dat het niet monitoren van onze dijken middels tiltmeting grote risico’s met zich meebrengt waar er sprake is van gaswinnig en de daardoor veroorzaakte trillingen en bevingen. Enkel met tilt-meting zijn de staat van de dijken en de risico’s op scheurvorming, verzakking en doorbraak en calamiteiten als gevolg van een beving door voortdurend te monitoren in te schatten en te voorkomen..
Een onafhankelijk meetnet in de hele provincie , maar ook binnen de grenzen van gemeente De Marne, en dus ook mbt. het aangekondigde fracken, is daarbij van essentieel belang. Het is dan ook zeker raadzaam uit oogpunt van zorgplicht en veiligheid de boorlocatie Saaksum–Oost ten minste ten tijde van de fracking-job in oktober middels tilt-meting actief te observeren. Ook de gemeente Zuidhorn is hiertoe door andere bezorgde bewoners opgeroepen. Samenwerking in deze is zeer gewenst..

Ik hoop dat de gemeente zich het lot van zijn inwoners betrekkelijk machteloos te staan tegenover een NAM die de grond onder hen laat beven, alsook tegenover een financieel belanghebbende staat der Nederlanden, aantrekt en voor zijn inwoners en haar belangen gaat staan.
Dit tezamen met haar zustergemeentes Winsum en Zuidhorn en de overkoepelende provincie Groningen die De Marne als gezegd reeds voor zijn gegaan ..
Zeker wat de dorpen Ezinge, Feerwerd en Zuurdijk betreft bij de fracking-job in zowel het Feerwerder als het Saaksummer gasveld vanuit gaswinlocatie Saaksum-Oost zijn de drie gemeentes er evenzeer en even direct bij betrokken.

Daarbij wil ik u wijzen op de aardbevingen die reeds in het Marne gebied hebben plaatsgevonden zoals die tussen Warfhuizen en Zuurdijk in (veld Saaksum-Oost), die in Houwerzijl en die bij Ruigezand-Electra (veld Saaksum-West)..
Precieze oorzaken hiervan zijn zoals altijd niet te traceren maar zullen onmiskenbaar hun verband hebben met de gaswinning zoals ie reeds plaatsgevonden heeft.
Moeten deze bevingen in de toekomst in frequentie en intensiteit nog verder toenemen?
Hopelijk gaat u hier een stokje voor steken.

De bewoners van De Marne hebben uw bescherming hard nodig.. Bescherming van hun rechten, hun bezittingen, hun woonplek en hun veiligheid.
Graag wil ik u verder attenderen op de verwijzing naar wetsartikelen en daarmee gronden waarop de provincie en gemeente Zuidhorn menen te kunnen stellen dat de NAM niet gerechtigd is om zonder wijziging van het winningsplan en daarmee zonder mogelijkheid tot aantekenen van bezwaar of beroep tot fracken over te kunnen gaan.
Afsluitend moet ik zeggen dat het me niet meeviel mijn visie middels deze uiteenzetting beknopt te houden zonder tegelijk daarmee de samenhang, de ernst, en de brede implicaties van de voorgenomen gaswinningsmethodes en plannen als gevolg daarvan niet meer over het voetlicht te zullen kunnen brengen..
Mijn oprechte dank voor uw daarmee vereiste aandacht en geduld .
Voor meer diepgaande bestudering van de vele kennis en feiten m.b.t. deze problematiek is de PDF van de lezing van Hilda Groeneveld zeer informatief en beter toegerust dan wat ik u heb trachten te schetsen.
Ik heb mij hier o.a. ook bij mijn schrijven op gebaseerd.
Ik raad u dan ook ten zeerste aan u hiervan op de hoogte te stellen .

Met hoogachting en vriendelijke groet,

M. Zeijlstra ,

Zuurdijk

Bijgaande vier brieven op PDF van gemeentes en provincie aan NAM en Ministerie

Bijgaande het verslag van de lezing van Hilda Groeneveld over fracking ,
gehouden te Ezinge 15 juni 2015 op PDF

Share

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.